Grannsvæðasamstarf – ný sýn

Samstarf við granna í austri, Eystrasaltsríkin og nú í vaxandi mæli Norðvestur-Rússland, byggir líka á þróttmikilli norrænni samstarfshefð. Undanfarinn áratug hafa norrænu ríkin, hvert í sínu lagi og sameiginlega, tekið þátt í miklu uppbyggingarstarfi á þessum grannsvæðum, með fjárframlögum og sérfræðiaðstoð. Samstarfið hefur verið heilladrjúgt og mikilvægt er að rækta það áfram á norrænum og evrópskum vettvangi. Á næstu árum mun þessi þáttur í norrænu samstarfi þó óhjákvæmilega breytast. Gert er ráð fyrir að þungamiðja grannsvæðasamstarfsins færist smám saman til Norðvestur-Rússlands. Í kjölfar fyrirhugaðrar aðildar Eystrasaltsríkjanna að Evrópusambandinu stendur fyrir dyrum heildarúttekt á samstarfi ráðherranefndarinnar við þau og Norðvestur-Rússland. Þessu starfi verður fylgt eftir á næsta ári.

Norðurskautsáætlunin er til vitnis um þá ríku áherslu sem Norðurlönd leggja á samstarf á norðurslóð. Á árinu 2003 var norðurskautssamstarfið aðgreint frá öðru grannsvæðasamstarfi og ákveðið að hækka framlög til þess frá og með árinu 2004. Núgildandi áætlun nær til ársins 2005 og er megináhersla lögð á málefni frumbyggja, heilbrigðismál, málefni kvenna og sjálfbæra þróun. Norræna ráðherranefndin starfar einnig með Norðurskautsráðinu og tekur þátt í verkefnum þess. Þá hefur hún lýst yfir vilja til að hafa meira samstarf við Evrópusambandið sem meðal annars endurspeglast í aðkom hennar að áætluninni um Norðlægu víddina svokölluðu. Svæðisbundið samstarf mun fá aukið vægi í Evrópusambandinu eftir stækkun þess. Íslendingar vilja vinna að því að samstarf Norðurlanda og Eystrasaltsríkja verði þýðingarmikið evrópskt svæðasamstarf. Norræna ráðherranefndin er mikilvægur vettvangur umræðu, skoðanaskipta og samráðs um evrópsk og önnur alþjóðleg mál. Í ljósi þeirra breytinga sem nú eiga sér stað í Evrópu er nauðsynlegt að efla þennan óformlega þátt samstarfsins.