Áherslur og aðgerðir

• Íslendingar leggja til að skipuð verði Lýðræðisnefnd með fulltrúum skipuðum af norrænu ríkisstjórnunum sem falið verði að skoða framtíð lýðræðisins í ljósi aukinnar hnattvæðingar og byltingar sem orðið hefur í upplýsingatækni. Hún á meðal annars að kanna hvernig nota megi tæknina til að bæta aðgengi almennings að upplýsingum og aðkomu að störfum löggjafa og framkvæmdavalds þegar ákvarðanir eru teknar. Sérstakri athygli verður beint að æskufólki með það að leiðarljósi að stuðla að virku lýðræði. Í því tilliti verður hugtakið lífsleikni lykilorð á formennskutímanum og tengist það umræðu sem fram hefur farið á norrænum vettvangi um leiðir til að fá ungt fólk til að láta sem mest að sér kveða og hafa áhrif á eigin málefni. Ráðstefna um æskufólk og lýðræði verður haldin á formennskutímanum.

• Íslendingar leggja mikla áherslu á að vestnorræna svæðasamstarfið fái meira vægi í norrænu samstarfi, einkum vegna þess að hagsmunir Norður-Atlantshafssvæðisins afmarkast ekki við Vestur-Norðurlönd heldur fara þeir saman við heildarhagsmuni Norðurlanda. Þeir telja og brýnt að ráðherranefndin hefjist þegar handa við að móta stefnu um samstarf við grannsvæði Norðurlanda í vestri þannig að hún taki einnig til strandsvæða við Norður-Atlantshaf: austurfylkli Kanada, Nunavut og Nunavik, Skotlands, skosku eyjanna, Írlands og Norður-Írlands. Það er nátengt þeirri sýn að efla beri vestnorrænt svæðasamstarf á öllum sviðum. Þau rök vega þyngst að allar þjóðir við Norður-Atlantshaf bera sameiginlega ábyrgð á sjávarauðlindum og nýtingu þeirra og verða því að vinna saman að því að vernda vistkerfi hafsins.

• Loftslagsbreytingar á Norðurskautssvæðinu verða í brennidepli á árinu með tilliti til áhrifa þeirra á lífríki hafsins. Lagt er til að umhverfis- og sjávarútvegsgeirinn taki höndum saman og skipuleggi ráðstefnu þar sem fjallað verður um hvernig vernda megi lífríki hafsins. Ráðstefnan verður haldin í júníbyrjun 2004.

• Óvíða eru jafn mikil víðerni ósnortinnar náttúru og á Norðurlöndum og leggja Íslendingar áherslu á að þau verði varðveitt og nýtt á sjálfbæran hátt. Kannað verður hvaða þýðingu þjóðgarðar og friðlýst svæði hafa fyrir afkomu, útivist og almennt heilbrigði og haldin ráðstefna til að ræða málið. Íslendingar leggja jafnframt ríkt á um að norrænni áætlun um sjálfbæra þróun verði fylgt eftir og að hún taki til fleiri þátta. Ný og endurskoðuð áætlun um sjálfbæra þróun fyrir tímabilið 2005-2010 á því að taka gildi þegar formennskutíma Íslendinga lýkur.

• Íslendingar vilja auka hlut endurnýjanlegrar orku á Vestur-Norðurlöndum. Það er stefna Íslendinga að Norðurlönd eigi að efla samstarf og auka rannsóknir á vetni og vetnissamböndum. Nauðsynlegt er að styrkja rannsóknasamstarf og kanna hvort auka megi notkun á hreinum orkuberum og endurnýjanlegri orku. Íslendingar vilja jafnframt efla rannsóknir á áhrifum loftslagsbreytinga á orkubúskap. Vatnsorkulindir Norðurlanda eru viðkvæmar fyrir hitabreytingum sem spáð hefur verið á næstu árum og því er nauðsynlegt að vaka vel yfir þessari auðlegð.
  
  
• Unnið verður að því á vegum ráðherranefndarinnar að móta stefnu fyrir menningartengda ferðaþjónustu á norðuslóð og lögð áhersla á stefnumörkun fyrir sjálfbæra ferðaþjónustu á norðurskautssvæðum. Þá verður leitast við að tryggja að Norðurlöndin verði í fararbroddi í að skapa aðgengi fyrir hreyfihamlaða ferðamenn.

• Íslendingar setja á oddinn að samræma upplýsingar um sjálfbæra nýtingu sjávarauðlinda, efnainnihald í sjávarfangi og merkingu og rekjanleika sjávarafurða. Þær mætti varðveita í samræmdum gagnabanka þar sem leita mætti upplýsinga um sérstöðu ólíkra hafsvæða og tegunda sjávardýra. Slíkt verkefni kallar á mikla vinnu og samstarf heima og heiman. Íslendingar ætla að nota formennskuárið til að ýta þessu stóra verkefni úr vör.

• Á menningarsviði setja Íslendingar fram nokkur meginmarkmið:
  - Að nýta betur menningararfinn og gera norrænan menningararf svo sem fornbókmenntirnar að aflvaka nútímamenningar.
  - Að láta listir njóta viðurkenningar sem nauðsyn í daglegu lífi fólks og nýta betur atorku æskunnar í grasrótarsamstarfi með listamönnum.
  - Að framleiða meira af stafrænu menningarefni m.a. með tilstuðlan norræns margmiðlunarsjóðs sem lagt er til að verði stofnaður.
  - Að gera átak í því að kynna norræna menningu á erlendum vettvangi.

• Íslendingar ætla af krafti að fylgja eftir niðurstöðum hvítbókar um Norðurlönd sem framúrskarandi svæði fyrir rannsóknir og nýsköpun, sem lögð var fram á þingi Norðurlandaráðs í Ósló 2003. Þar ber hæst tillögur um að tengja sem best háskóla, rannsóknastofnanir og sjóði sem styðja rannsóknir, tækniþróun og nýsköpun. Jafnframt vilja Íslendingar leitast við að samræma aðgerðir og efla samstarf ráðherranefnda og stofnana sem starfa á þessum sviðum í norrænu samstarfi. Markmiðið er að styrkja samkeppnishæfni atvinnulífsins og byggja brýr milli vísindasamfélagsins og nýsköpunar.

• Íslendingar munu leggja til að framtíðarsýn í málefnum aldraðra verði rædd á norrænum vettvangi og að leitað verði nýrra leiða í atvinnumálum fatlaðra. Því er lagt til að Norræna samstarfsmiðstöðin um málefni fatlaðra kanni möguleika á norrænum starfsmannaskiptum fyrir fatlaða sem starfa á vernduðum vinnustöðum. Stefnt skal að því að hrinda af stað tilraunaverkefni á árinu 2004.