Áætlun og áherslur í umhverfismálum

Á umhverfissviði er lögð áhersla á að skoða náttúruna sem auðlind, og þá ekki síst gildi ósnortinnar náttúru, eða svæða þar sem áhrifa mannsins gætir lítið. Hvert er mikilvægi verndaðra og friðlýstra svæða? Hvert er hið efnahagslega gildi ósnortinnar náttúru? Er hægt að meta hana til fjár? Hvað með gildi ósnortinnar náttúru fyrir útivist og almennt heilbrigði íbúa? Hvernig samræmum við náttúruvernd og nýtingu náttúruauðlinda?

Verndun hafsins
Náttúruvernd á landi verður ekki einungis í brennidepli, heldur verður sjónum einnig beint að lífríki hafsins. Veiði ákveðinna stofna er langt í frá það eina sem hefur áhrif á lifandi auðlindir hafsins. Ýmsir umhverfisþættir, sem mennirnir ráða litlu um, skipta þar máli, en einnig geta athafnir mannsins haft óbein áhrif á lífríkið. Hvaða áhrif getur t.d. mengun frá landi haft á lífríki hafsins? Hvað með áhrif loftslagsbreytinga af mannavöldum? Áhrif veiðarfæra á sjávarbotn er annar þáttur sem mætti skoða í þessu samhengi.

Umhverfisráðuneyti og sjávarútvegsráðuneyti ætla að taka höndum saman og standa fyrir ráðstefnu þar sem fjallað verður um stefnumótun um málefni hafsins. Fulltrúum nokkurra ríkja og Evrópusambandsins verður boðið að fjalla um reynslu af heildstæðri stefnumótun. Áhersla verður lögð á hagnýtt gildi slíkrar stefnumótunar til að ná árangri í vörnum gegn sjávarmengun, loftlagsvernd og við að beita svokallaðri vistkerfisnálgun. Ráðstefnan verður haldin í júní.

Náttúruvernd og lýðræði
Áhersla verður lögð á mikilvægi lýðræðislegrar umræðu um náttúruvernd, m.a. með því að boða til ráðstefnu með fulltrúum  frjálsra félagasamtaka. Hún yrði í rökréttu framhaldi af ráðstefnu sem Svíar stóðu fyrir á sínu formennskuári undir heitinu Skógurinn á Norðurlöndum en eitt af lykilmarkmiðum hennar var að auka áhuga frjálsra umhverfisverndarsamtaka  á norrænu samstarfi og skapa farveg fyrir samræður félagasamtaka á millum og á milli þeirra og fulltrúa stjórnvalda sem taka þátt í norrænu samstarfi.

Endurskoðun norrænnar umhverfisverndaráætlunar  
Samstarf norrænu umhverfisráðherranna byggir á framkvæmdaráætlun sem nær til áranna 2001-2004. Hún myndar  ramma fyrir samstarf norrænu ríkjanna, við grannsvæðin, við Norðurskautssvæðið, Evrópusambandið og önnur alþjóðleg samtök. Endurskoðun umhverfisáætlunarinnar hófst seint á árinu 2002 en mest verður unnið að breytingum á henni á  formennskutíma Íslands. Í nýrri framkvæmdaráætlun verður áhersla lögð á aukna samþættingu milli samstarfssviða svo og samvinnu milli vinnuhópa. Einnig er lögð áhersla á að nýja framkvæmdaáætlunin verði hnitmiðaðri, styttri og aðgengilegri.

Vestur-Norðurlönd
Umhverfisráðherrar Norðurlanda óskuðu í fyrra eftir því að vinnuhópar sem heyra undir umhverfissvið tækju saman skýrslu um samstarfsverkefni á Vestur-Norðurlöndum. Áætlað er að skýrslan verði lögð fram á árinu 2004. Áhersla verður lögð á að skýrslan nýtist sem grunnur til að meta styrk og veikleika þess samstarfs sem nú fer fram. Jafnframt að það mat verði notað til að móta farveg fyrir norrænt samstarf á Vestur-Norðurlöndum og auka samstarf við nágranna við Norður-Atlantshaf.

Betra samráð við að innleiða ESB/EES gerða
Lögð verður áhersla á þá hefð sem hefur skapast um samráð við lagasetningu þegar verið er að innleiða ESB/EES gerðir. Á hverju ári þarf að Innleiða fjölmargar ESB/EES gerðir á umhverfissviði og er mikilvægt að norrænar þjóðir hafi samstarf sín á milli svo löggjöfin sé eins samræmd og kostur er. Að auki er mikilvægt að samnýta þá þekkingu sem þjóðirnar búa yfir til hagsbóta fyrir þær allar. Ísland mun leggja til að stofnaður verði vinnuhópur sem mun leggja fram tillögur um hvernig treysta megi enn frekar þetta samráð og gera það markvissara.

Tilbúin efni
Norðurlöndin hafa einnig verið í forystu á alþjóðavettvangi við að móta stefnu um meðhöndlun tilbúinna efna. Slík stefna á að vera tilbúin 2006. Norrænu umhverfisráðherrarnir hafa lagt áherslu á að mikilvægt sé að halda áfram samstarfi á þessu sviði. Ísland mun leggja áherslu á þetta starf, meðal annars meðhöndlun kvikasilfurs.