Áætlun um samstarf í orkumálum
Á undanförnum árum hefur samstarf Norðurlanda í orkumálum eflst og borið árangur á mörgum sviðum. Markmiðið er að stuðla að sjálfbærri, öruggri og samkeppnishæfri orkuöflun á Norðurlöndum og á grannsvæðunum. Stuðla ber að hagkvæmri og skilvirkri nýtingu orkulinda til að efla atvinnulíf og auka velmegun um leið og hugað er að umhverfisvernd. Samstarfsverkefni eiga að hafa þýðingu fyrir öll norrænu ríkin.
Samstarfið miðast við rammaáætlun sem samþykkt var af Norrænu ráðherranefndinni á árinu 2001. Þar kemur fram að lögð verður áhersla á samstarf um orkumarkað, aðgerðir vegna loftslagsbreytinga, samstarf við Eystrasaltsríkin og framkvæmd orkurannsóknaráætlunarinnar.
Á síðustu árum hefur samstarf þjóðanna beinst að þremur kjarnasviðum:
· Opnun raforkumarkaðarins
· Loftslagsmálum
· Samstarfi við Eystrasaltsríkin um orkumál
Að auki hefur verið unnið að verkefnum sem miða að aukinni orkunýtni og nýtingu endurnýjanlegra orkulinda á jaðarsvæðum. Þar hefur Norræna orkurannsóknastofnunin gegnt lykilhlutverki.
Betri orkunýting fellur einkar vel að helstu stefnumiðum Íslendinga. Óvíða eru jafn miklar orkuauðlindir og á Norðurlöndum og þau eru jafnframt í fararbroddi við að nýta endurnýjanlegar orkulindir. Þá búa Norðurlandabúar yfir mikilli reynslu og þekkingu á þessu sviði.
Á formennskutímanum verður starfað áfram á kjarnasviðunum þremur. Opnun raforkumarkaðarins og norrænt samstarf á því sviði er einstakt og fordæmi fyrir aðrar þjóðir grannsvæðasamstarf á frjálsum raforkumarkaði. Þá er samstarf um stjórnun raforkukerfisins mikilvæg í framtíðinni til að tryggja að notendur fái örugga þjónustu.
Á sviði loftslagsmála hafa öll norrænu ríkin sýnt vilja til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda í Eystrasaltsríkjunum.
Í september árið 2003 undirrituðu orkumálaráðherrar Norðurlanda og flestra Eystrasaltsríkja samkomulag um að gera Eystrasaltssvæðið að tilraunasvæði (Testing Ground) í samræmi við ákvæði Kyotobókunarinnar. Verkefnið hefst á árinu 2004 og er mikilvægt að stjórnvöld styðji það markvisst frá upphafi. Verkefnið er í anda þess samstarfs sem er milli Norðurlanda, Eystrasaltsríkja og Norðvestur-Rússlands á sviði orkumála. Það miðar að því að efla raforkumarkað í þessum ríkjum, auka notkun endurnýjanlegra orkugjafa og stuðla þannig að sjálfærum orkubúskap.
Íslendingar leggja áherslu á að unnið verði áfram samkvæmt þeirri stefnu sem mörkuð hefur verið á kjarnasviðunum þremur. Þeir vilja auka hlut endurnýjanlegrar orku á Vestur-Norður-löndum, sérstaklega er það mikilvægt í Færeyjum og á Grænlandi þar sem íbúar eru háðir olíunotkun við húshitun og raforkuframleiðslu. Þetta veldur því að losun gróðurhúsalofttegunda er afar mikil á viðkvæmum vistsvæðum. Mikilvægt er að gerð sé áætlun um orkunotkun einstakra svæða og byggðarlaga og kannaðir möguleikar á að nota vindorku og varmadælur til húshitunar auk þess sem lögð verði áhersla á betri orkunýtni á brennslueldsneyti.
Það er stefna Íslendinga að Norðurlönd verði í fararbroddi í rannsóknum á vetni og vetnissamböndum. Nauðsynlegt er að styrkja rannsóknarsamstarf og kanna hvort og þá á hvern hátt vetni geti aukið notkun endurnýjanlegrar orku á Vestur-Norðurlöndum.
Þá leggja Íslendingar áherslu á rannsóknum á áhrifum loftslagsbreytinga á orkubúskap Norðurlanda verði haldið áfram og þær efldar. Vatnsorkulindir Norðurlanda eru viðkvæmar fyrir loftslagsbreytingum sem spáð hefur verið á næstu árum og ber okkur skylda til að vaka vel yfir þessari auðlegð.
Loks er af Íslands hálfu lögð áhersla á að norrænar orkurannsóknir verði efldar og styrktar. Á þann hátt má nýta kraftana betur í stærri samstarfsverkefnum í Evrópusamstarfinu.
