Áætlun um neytendamál

Í meira en áratug hefur verið unnið að því á norrænum vettvangi að opna markað á öllum sviðum viðskiptalífs. Stutt hefur verið við frjálsa samkeppni og neytendur hvattir til að veita aðhald á markaði. Viðskipti yfir norræn landamæri hafa aukist og jafnframt vöxtur fyrirtækja sem starfa á tveimur eða fleiri landsmörkuðum á Norðurlöndunum. Til að mæta þörfum neytenda og tryggja gæði og öryggi í viðskiptum hafa stjórnvöld hvatt seljendur á vörum og þjónustu til að setja hagsmuni neytandans í öndvegi og axla þá ábyrgð sem fylgir frjálsum og opnum markaði.
Ísland vill leggja áherslu á að þróa og bæta skipulegt samráð neytenda og atvinnulífs t.d .með því að stofna samstarfsráð í hverju ríki og á norrænum vettvangi. Skilvirk upplýsingamiðlun og skipuleg úrlausn á ágreiningi í viðskiptum eru mikilvæg tæki til að tryggja öryggi neytenda í viðskiptum. Réttaröryggi neytenda er því liður í að tryggja réttlæti í lýðræðisþjóðfélögum á 21. öld. Með hliðsjón af lýðræðishefð Norðurlanda og reynslu á sviði neytendamála vill Ísland að skoðað verði hvernig Norðurlönd geti skarað fram úr á þessu sviði.

Mannauðurinn og norrænir neytendur
Beinir þátttakendur í norrænu samstarfi á sviði neytendamála skipta hundruðum og þeir búa yfir mikilli þekkingu. Tengslanet þeirra og uppsöfnuð þekking er auðlegð sem virkja þarf til fullnustu. Tölvueign og tölvunotkun er jafnframt hvergi meiri en á Norðurlöndunum. Lagt er til að hugað verði að því hvernig virkja megi þennan sameiginlega mannauð og þá þekkingu sem í honum býr við undirbúning nýrrar stefnu fyrir neytendamálasviðið á árinu 2004. Ísland telur nauðsynlegt að hraða smíði á öflugu vefsvæði fyrir hið norræna neytendasamstarf sbr. áætlanir Norrænu ráðherranefndarinnar um að koma upp rafrænu fundartorgi (d.nordisk e-mödesplads).

Þekkingaröflun og norrænt rannsóknanet
Neytendarannsóknir stuðla að betri þekkingu á högum og aðstæðum neytenda og eru forsenda póltískrar stefnumótunar. Þróun og uppbygging á norræna rannsóknanetinu hefur leitt til meiri og markvissari samvinnu norrænna rannsóknaraðila. Ísland telur mikilvægt að þróa áfram norræna rannsóknarnetið, kynna það og virkja markvisst í þágu norrænnar neytendastefnu. Nota má þá samanlögðu þekkingu sem býr í samstarfsnetinu sem grunn fyrir pólitískar ákvarðanir í þeim tilvikum þar sem að rannsóknir liggja fyrir og geta komið að gagni.

Áhersluatriði
Ísland telur að á grundvelli sterkrar lýðræðishefðar og hins þétta norræna tengslanets á sviði neytendamála sé unnt að vinna að margvíslegum verkefnum sem miða að því að nýta betur sameiginlegar auðlindir. Á formennskutímanum verður sjónum beint að eftirtöldum verkefnum:

Rannsakað verður hvaða upplýsingar norrænir neytendur og atvinnulíf þurfa til að markaðurinn starfi rétt og eðlilega.
Hafinn verði undirbúningur að því að setja saman norrænan gagnagrunn um málefni neytenda. Safnað verði upplýsingum með það að markmiði að auka ánægju og öryggi neytenda í viðskiptum.

Skoðað verði hvernig koma megi neytendaupplýsingum á framfæri með áhugaverðum hætti.

Hagir neytenda á Vestur Norðurlöndum verða skoðaðir í sérstökum verkefnum svo sem samstarf landanna og uppbygging neytendmála í þessum ríkjum.

Efnt verður til samkeppni á Norðurlöndum um besta fræðsluefnið fyrir neytendur. Viðurkenning verði veitt í fyrsta sinn á Norðurlandaráðsþingi á Íslandi árið 2005.

Haldið verður norrænt málþing um neytendavernd með hliðsjón af nýjum aðferðum við setningu laga um málefni neytenda og þær breytingar sem eru að verða á því hvernig ábyrgð skiptist á milli þess opinbera og einkaaðila. Einnig verði skoðað hvort ennþá sé til samnorrænt líkan á sviði neytendaverndar?

Haldið verður málþing um lífsstíl ungs fólks sem byggir neyslu á lántökum. Skoðaðir verða neyslustaðlar fyrir ungt fólk og aðstoð vegna greiðsluerfiðleika norrænna heimila. Áfram verður stuðlað að samstarfi við Eistland, Lettland og Litháen á sviði neytendamála.