Áætlun um byggðamál (NÄRP)
Áherslur Íslands 2004
Yfirskrift formennskuáætlunar Íslands - Auðlindir Norðurlanda - vísar til mannauðs og náttúruauðlinda. Hvort tveggja er mikilvæg forsenda fyrir búsetu, en á sviði embættismannanefndar Norðurlanda um byggðaþróun (Närp) er þó einkum fjallað um málefni er snúa að mannauðnum. Ein helsta forsenda búsetu og byggðaþróunar er fjölbreytt atvinnulíf og góð búsetuskilyrði. Góð undirstöðumenntun er líka skilyrði fyrir fjölbreyttu atvinnulífi í nútímasamfélagi. Þjónusta, félagslegt umhverfi, menntun og menning eru meðal þeirra þátta sem teljast til félagslegra búsetuþátta. Ýmsir umhverfisþættir hafa einnig þýðingu fyrir búsetu.
Áherslur Íslands á sviði byggðamála á formennskuárinu munu einkum snúa að ofangreindum þáttum og þýðingu þeirra í byggðaþróun. Áhersla verður lögð á hinar dreifðu byggðir, einkum jaðarsvæði, en einnig verður haldið áfram með ýmis verkefni fyrri ára til að tryggja samfellu í samstarfinu. Ísland setur tvö mál á oddinn:
Mannauð dreifðu byggðanna
Að efla menntun og menningu svo nýta megi auðlindir dreifðra byggða á sviði starfsþekkingar, menningar sem atvinnugreinar og menningartengdrar ferðaþjónustu til að styrkja atvinnulíf og afkomu. Einnig er mikilvægt að auður kvenna og ungmenna sé metinn að verðleikum. Leitað verður eftir samstarfi við aðrar nefndir á samstarfssviðum sem tengjast þessum markmiðum.
Aukna notkun upplýsingatækni
Að nota upplýsingatækni til að þróa netsamstarf og fjarsamstarf, einkum á jaðarsvæðum.
Byggt verður á niðurstöðum rannsóknarinnar IT-infrastrukturstudie om nordisk bredbandspolitik.
Lagt er til að háskólum á jaðarsvæðum verði falið að rannsaka og meta þýðingu fjarnáms fyrir byggðaþróun, einkum á jaðarsvæðum og grenndarsvæðum. Á sama hátt verði þýðing fjarlækninga könnuð. Stutt verður við áherslur
Norðurslóðaáætlunar ESB (Northern Periphery Program) um notkun upplýsingatækni:
- á sviði viðskipta og markaðssetningar
- til að yfirvinna fjarlægðir og bæta aðgengi að þekkingu og nýsköpun
- á sviði opinberrar þjónustu og stjórnsýslu
Sérstök áhersla verður lögð á að þróa fjarfundatækni til að auðvelda fólki að taka þátt í fundum og nefndastörfum innanlands og utan, án tímafrekra og kostnaðarsamra ferðalaga. Leitað verði eftir samvinnu við Norræna embættismannanefnd um upplýsingatækni (EK-IT).
Auk þessa er lagt til að haldið verði áfram að efla starfsemi Norrænu miðstöðvarinnar um rannsóknir og þróun í byggðamálum (Nordregio) og að hún taki að sér skammtímaverkefni fyrir embættismannanefndina um byggðaþróun.
Lagt er til að stofnuninni verði m.a. falin rannsóknarverkefni sem feli í sér samanburð á svæðisbundnum stuðningi við fyrirtæki á Norðurlöndunum (ráðgjöf, styrkir, lán). Stutt verði við starf miðstöðvarinnar við að byggja upp samstarfsnet í rannsóknum, menntun og skráningu upplýsinga. Unnið verður áfram að verkefninu Nordisk verkstad, sem samþykkt var á fundi nefndarinnar 30.október í Helsinki.
Þá er lagt til að nefndin styðji áfram samstarf yfir landamæri (gränsregioner), faglega og m.t.t. stjórnunar og fjármögnunar. Samstarfi við grannsvæðin verði einnig haldið áfram, bæði í Norðvestur-Rússlandi og í suðaustri. kannaður verði sá möguleiki að Norræna Atlantsnefndin NORA samræmi aðgerðir á Norðvestursvæðinu.
Leitað verði eftir samstarfi við Norðurskautsráðið um Norðurgluggann svokallaða (Arktisk vindue). Einnig verði áfram hlúð að öðru samstarfi yfir landamæri á grannsvæðunum. Leitast verður við að efla samstarf ólíkra svæða, m.a. með GOLIN-áætluninni (Gränsregionala Optimala Lösningar I Norden).
Lagt er til að aukin áhersla verði lögð á að mynda tengsl við áætlanir Evrópusambandsins á sviði byggða- og skipulagsmála og þýðingu þeirra fyrir svæðaþróun á Norðurlöndunum. Einkum ber að nefna Interreg-áætlanirnar, ESDP (European Spatial Development Program) og ESPON (European Spatial Planning Observation Network). Samþætt sjálfbær þróun efnahags- og umhverfismála er þar mikilvæg.
Loks er lagt til að haldið verði áfram samstarfi um samgöngubætur (EK-trafik) til að efla atvinnu og búsetu á dreifðum svæðum. Einnig er lagt til að tekið verði upp samstarf við norræna embættisnefnd um húsnæðismál (EK-bygg) til að kanna samspil þróunar húsnæðismála og svæðaþróunar.
